Soru: Sadettin Bey, prim borcu olan Bağ-Kurlular’ın borcunun silinmesi uygulamasından bahsediliyor. Acaba şirket ortağı olan Bağ-Kurlular da bu imkandan yararlanabilecek mi? Abdurrahman D.

Cevap: Abdurrahman Bey, 2015/Nisan sonu itibariyle SGK’ya 12 ay ve fazla borcu olan Bağ-Kurlular için getirilen borç durdurma uygulamasından şirket ortakları da yararlanabilecek. Esnaf, şirket ortağı veya tarım Bağ-Kur kapsamında borcu olanlar, 31 Temmuz 2015 tarihine kadar SGK’ya başvurarak borçlarını durdurabilecekler.

Soru: Sadettin Bey, ocak ayında işçimizden gerektiğinde fazla çalışma yapabileceği yönünde onay yazısı aldık. Fakat buna rağmen işçimiz fazla çalışma yapmayı reddediyor. Bu konuda herhangi geçerli bir mazeret (hastalık vb.) de ileri sürmüyor. Bu durumda iş akdini feshedebilir miyiz? Bülent K.

Cevap: Bülent Bey, İş Kanunu’nun 41. maddesi gereği her yıl ocak ayında işçilerden “gerektiğinde fazla çalışma yapabileceğine dair” onay yazısı alınıyor. Bu yazıyı imzalayan işçinin, geçerli bir neden ileri sürmeden fazla çalışmadan kaçınması yersiz olur. Bu durumda işveren, haklı nedenle değil fakat geçerli nedenle İş Kanunu’nun 18. maddesi kapsamında iş akdini feshedebilir. Nitekim Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2014/15607 sayılı kararı bu yöndedir. Fakat yerleşik yargı kararları doğrultusunda, feshin son çare olması ilkesi gözetilerek, yazılı ihtar ve savunma alınmasından sonra fesih yoluna gidilmesi yerinde olur.

Soru: Sadettin Bey, kendim için inşaat yaptırıyorum. Yani müteahhitlik veya alım-satım yapmıyorum. İşveren olarak görünüyorum. Bu durumda iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri benim için de geçerli midir? Ali Y.

Cevap: Değerli okurum, inşaatı kendiniz için veya başkası için yaptırmanız fark etmez. İşçi çalıştırıyorsanız işverensiniz. İş sağlığı ve güvenliği yönünden bütün yükümlülükler sizin için de geçerli. İşyerinizde iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli görevlendirmeniz gerekiyor. Bu görevlendirmeyi kendiniz yapabileceğiniz gibi bir ortak sağlık ve güvenlik biriminden de hizmet alabilirsiniz. İnşaat işyerleri çok tehlikeli kapsamda yer aldığından en az (B) sınıfı iş güvenliği uzmanı görevlendirmeniz gerekiyor.

Soru: Sadettin Bey, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Yasası ile beraber 50 üzeri işçisi olan işyerleri kesinlikle iş güvenliği uzmanı ile işyeri hekimi çalıştırmak zorunda mıdır? Bu kişiler kısmi süreli olarak çalışabilirler mi? Bu 50 işçinin hesabı nasıl yapılıyor? Sezer Bey

Cevap: Sezer Bey, İSG Yasası sadece 50 ve üzeri işçi çalıştıran işyerleri için değil, bütün işyerleri için iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi çalıştırma zorunluluğu getiriyor. Fakat bu zorunluluğun başlangıcını işçi sayısına ve tehlike sınıfına göre bir takvime bağlıyor:

• 50 kişi ve üzerinde çalışanı olan işyerleri için 30 Aralık 2012
• 50 kişiden az çalışanı olan tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde 30 Haziran 2013
• 50 kişiden az çalışanı olan az tehlikeli sınıftaki işyerleriyle kamu işyerleri için 30 Haziran 2014

50 işçinin hesabında bir işverenin Türkiye genelinde çalıştırdığı işçi sayısı değil, aynı ildeki çalışan sayısı dikkate alınır. Bir ilde aynı işverene bağlı birden fazla işyeri olması halinde toplam çalışan sayısına bakılır. İşçi sayısının hesabında çırak ve stajyerler dikkate alınmaz; kısmi süreli çalışanlar, çalışma saatleriyle orantılı olarak hesaba katılır. 50 işçi sınırının aşılması için bir aydan fazla süreyle işçi sayısının 50 ve üzerinde seyretmesi gerekir.

İşverenlerin illa kendi işyerlerinde sürekli olarak İSG personeli istihdam etmesi gerekmiyor; isteyen işveren bu hizmeti ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden satın alabilir. Yasanın işverene yüklediği diğer yükümlülüklerin tamamı ise bir kişi bile çalıştıran işverenler için geçerlidir.

Soru: Sadettin Bey, bütün işyerlerinde risk değerlendirmesi, acil durum ve yangın planı yapılması gerektiğini yazmışsınız. Benim bir ticari taksim var ve sigortalı şoför çalıştırıyorum. Bu durumda ben de mi aynı planları yaptıracağım? Remzi Bey

Cevap: Evet. Aracını kendisi kullanan esnafın iş sağlığı ve güvenliği konusunda herhangi bir yükümlülüğü bulunmuyor. Fakat şoför çalıştıran araç sahipleri işveren, araçlar da işyeri sayılıyor. Dolayısıyla bir işverene yüklenen bütün yükümlülükleri yerine getirmeleri gerekiyor: risk değerlendirmesi, acil durum ve yangın planı. Aksi halde her ay için idari para cezasıyla muhatap olurlar.

Öte yandan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın tebliğine göre şehir içi taksi, dolmuş ve otobüsler az tehlikeli işyeri kapsamında sayıldı. Dolayısıyla şoför çalıştırılan bu araçlar, 30 Haziran 2014 itibariyle ayrıca iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi ile sözleşme yapmak zorundalar.

Soru: Sadettin Bey, şirket olarak bir kamu kurumuna motorbot tamir, bakım ve onarım hizmeti verdik. SGK’ya bu işi devamlı işyerimiz elemanları ile yapacağımızı bildirdik. Ancak iş bitiminde tarafımıza yüksek miktarda fark prim borcu çıkarıldı. Bu borç doğru mudur? F. Özyazıcı

Cevap: Değerli okurum, ihale kapsamındaki işler aynı zamanda SGK’nın denetimine tabidir. Eksik işçilik bildirildiği tespit edilirse işverene fark prim borcu çıkarılır. Devamlı işyeri işçilerinizle yaptığınız işlerden dolayı fark prim ödemeniz gerekmez; fakat öncelikle bu işi gerçekten devamlı işyeri işçilerinizle yaptığınızı ispatlamanız gerekir. Bunun için SGK müdürlüğüne dilekçe vermelisiniz. SGK yapacağı incelemeyle iddianızı değerlendirir ve ya prim borcunuzu kaldırır ya da geçici dosya tescil edilerek fark primleri ödersiniz. Vakit kaybetmeden dilekçenizi verin.

Soru: Sadettin Bey, İŞKUR’un mesleki eğitim projesi kapsamında bir bayanı işyerimizde işe başlatacağız. Fakat bu kişi yetim aylığı alıyor ve işe başlaması halinde aylığının kesilmesinden endişe ediyor. Stajyer olarak çalışması halinde aylığı kesilir mi? Turgay Ç.

Cevap: Turgay Bey, normalde çalışmaya başlayan kız çocuklarının yetim aylıkları kesilir. Fakat işyerlerinde mesleki eğitim yapanlar, çıraklar ve kısmi zamanlı çalışan üniversite öğrencilerinin yetim aylıkları kesilmez. Dolayısıyla bahsi geçen kişi işyerinizde mesleki eğitim stajı yaparken yetim aylığını da alabilir.

Soru: Sadettin Bey, ben kuaför salonu işletiyorum ve sadece bir elemanım var. İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi çalıştırmamız mecburi imiş. Bizim gibi çok küçük işletmeler için en kolayı nedir? Sevda S.

Cevap: Sevda Hanım, kuaförler tehlikeli kapsamda sayılıyor. Sizin için en ekonomik yöntem dışarıdan hizmet almak olacaktır. Ancak her bir kuaförün tek başına hizmet alması yerine meslek odanızın bu konuda ön ayak olması ve toplu bir şekilde teklif toplaması daha ekonomik olacaktır.

Soru: Şirketimiz beş ortaklı bir anonim şirket. İki ortak aynı zamanda yönetim kurulu üyesi olup 1995’ten bu yana SSK emeklisidir. Şirkette bilfiil mesai yapıp ücret bordrosunda gösterilmektedirler; destek primiyle bildirim yapıyoruz. Bunda bir yanlışlık var mı? Ahmet K.

Cevap: Ahmet Bey, 1 Ekim 2008 tarihine kadar anonim şirket yönetim kurulu üyeleri kendi şirketlerinde sigortalı olarak çalışabiliyorlardı. Bu tarih itibariyle şirket ortaklarının kendi şirketlerinden 4/a’lı olma imkanı kaldırıldı. Ancak önceden beri sigortalılığı devam edenler, kesinti olmamak şartıyla sonrasında da devam edebiliyorlar. Yönetim kurulu üyeleriniz 1995’ten beri SSK’lı olarak SGDP ödediklerinden aynı şekilde devam edebilirler. SGK sizden geriye dönük prim istemez.

Soru: Yapılan bir inşaata ait SGK’ya bildirilen işçilik, hesaplanan işçilikten fazla ise, yani fazla prim ödenmişse bunun herhangi bir SGK prim ödemesinden veya vergi ödemelerinden mahsubu söz konusu mudur? Ö. Efe

Cevap: Değerli okurum, ihale konusu işlerde veya özel bina inşaatlarında SGK tarafından asgari işçilik hesaplaması yapılır. İşveren bu tutarın altında bildirim yaptıysa aradaki fark kendisinden istenir. Fakat ödenen işçilik asgari tutarın üzerindeyse, bu fazla tutar iade veya başka borca mahsup edilmez.

Soru: Aralık 2011’de bir işçi alımı yaptık ancak şartları uymasına rağmen 6111 sayılı Kanun teşvikinden yararlandırmadık. Bu işçiyi Ocak 2012’den itibaren teşvikten yararlandırabilir miyiz? Ayrıca engelli (%60) bir işçimiz var, şimdi başvursak faydalanabilir miyiz? E. Bahçeci

Cevap: Değerli okurum, işe alınan işçinin teşvik kapsamında bildirilebilmesi için son altı ayda SGK’ya bildirilmemiş olması gerekiyor. Söz konusu çalışanı teşviksiz bildirdiğinize göre, aradan altı aylık boş zaman geçmeden aynı çalışanı teşvikliye çeviremezsiniz. Ancak engelli personelle ilgili teşvikte böyle bir kural bulunmuyor; engelli işçinizi bundan sonra teşvik kapsamında bildirmeye başlayabilirsiniz.

Soru: 6111 sayılı Yasa ile getirilen ilave istihdam teşviki hakkında: 1) İsteğe bağlı prim ödeyen bir ev hanımı SSK’lı işe başlayacak, teşvik kapsamında işe girişi mümkün mü? 2) Bağ-Kur’lu (4/b) mühendis şirket ortağı, başka bir inşaat firmasına SSK’lı girecek; bu kişi teşvik kapsamında bildirilebilir mi? M. Gökdağ

Cevap: Sayın Gökdağ, 2011/45 sayılı SGK genelgesine göre isteğe bağlı sigortalıların veya şirket ortaklarının teşvik kapsamında işe alınmalarına engel bir durum yok. İşe alınmadan önceki son 6 ay içinde isteğe bağlı sigortalı veya şirket ortağı olarak Bağ-Kur’lu olunsa bile, teşvik kapsamında işe girişleri yapılabilir.

Soru: Ortalama işçi sayımız 42 kişi. Teşvik kapsamında ilave 10 işçi almak istiyoruz. Yeni işçileri başlattıktan bir-iki ay sonra eski çalışanlarımızdan 10 kişiyi çıkarmak istiyoruz. Bu durumda teşvikten yararlanmaya devam edebilir miyiz? Rumuz: Bir işveren

Cevap: Bu teşvikten yararlanmak için gerekli şartlar:

• İşyeri, özel sektöre ait işyeri olacak
• İhale işyeri değil, devamlı işyeri olacak
• İşe alınan işçinin son altı ayda SGK’ya bildirimi yapılmamış olacak
• İşçi, işyerindeki son altı aylık ortalama işçi sayısına ilaveten işe alınacak
• İşçi 18-29 yaş arası erkek veya 18 yaşından büyük kadın olacak

Son altı aylık ortalama işçiniz 42 ise, buna ilaveten alacağınız 10 işçi için teşvikten yararlanabilirsiniz. Görüşümüze göre, ilave istihdam şartı sadece işe başlatma tarihi için arandığından, sonradan başka çalışanların çıkarılması teşviki etkilemez. Ancak 2011/45 sayılı genelgede aksi yönde bir düzenleme bulunduğunu da belirtelim — kanunda yer almayan bir şart ikincil mevzuatla getirilemez.

Soru: İhaleli olmayan özel bir sektöre yemek hizmeti vermekteyim. Sözleşmemizde “çalıştırılacak personel firmanın bünyesinden karşılanacaktır” yazılı. Bu nedenle işçileri kendi firmamızın dosyasından gösterdik. Bu doğru mu? M. Turfanda

Cevap: Sayın Turfanda, bu uygulamanın bazı sakıncaları olabilir. Şirket olarak asgari işçilik incelemesine alınmanız halinde, başka bir işyeri dosyasından bildirdiğiniz çalışanlarınız işçilik bildirimi hesabında dikkate alınmaz; bu da ilave prim ödemenizi gerektirir. En doğru uygulama, hizmet verdiğiniz firmanın işyeri dosyası üzerinden bir aracı (alt işveren) dosyası açtırmak ve çalışanları bu dosyadan bildirmektir.

Soru: Alt yüklenici olarak, ana yüklenicinin Türkmenistan’da almış olduğu işe montaj amaçlı SGK’ya kayıtlı daimi işçilerimizi göndereceğiz. SGK işlemleri nasıl olacak? İzzet B.

Cevap: İzzet Bey, yurtdışına işçi götürmede iki önemli husus var: işçi götüreceğiniz ülke ile Türkiye’nin ikili sosyal güvenlik sözleşmesi bulunup bulunmadığı ve işçinin geçici görevle mi uzun süreli mi gönderildiği. Türkmenistan ile ikili sözleşme bulunmuyor ve işçileriniz geçici görevle gidecek. Bu durumda:

• İşçilerinizi Türkiye’de çalışmaya devam ediyorlarmış gibi buradaki devamlı işyerinizden bildirmeye devam edeceksiniz
• Geçici görevle gönderdiğiniz işçiler için “Geçici görevlendirme belgesi” düzenleyip imzalatacaksınız
• Kendi daimi işyerinizden bildireceğiniz için ana yüklenici ve aracı dosyası tescil edilmeyecek

Soru: A.Ş.’de şirket ortağı ve yönetim kurulu üyesi olan emekli bir kişi aynı şirkette kısmi süreli olarak SGK’lı olabilir mi? M. Çim

Cevap: Sayın Çim, anonim şirket yönetim kurulu üyeleri 5510 sayılı Kanunun 4/b maddesi kapsamında sigortalı sayılırlar. Bu kişiler isteseler de kendi şirketlerinden kısmi veya tam süreli 4/a’lı olamazlar. Ancak başka bir şirketten sigortalı olabilirler; bu durumda 4/b sigortalılığı durdurulur ve 4/a kapsamında sigortalılıkları başlatılır.

Soru: Bir A.Ş. firmasıyız. Yönetim kurulu üyelerimizden biri emekli olacak. Şirket ortaklığı devam ederse SGDP mi ödenecek yoksa emekli maaşından kesinti mi yapılacak?

Cevap: Anonim şirket yönetim kurulu üyesi emeklilik sonrası aynı görevini sürdürmeye devam ederse, SGK tarafından aylığından %15 oranında sosyal güvenlik destek primi kesilir. Şirket olarak ayrıca SGDP ödemeniz gerekmez. Yönetim kurulu üyeliği sona erer ve sadece A.Ş. ortağı olarak devam ederse, herhangi bir kesinti yapılmaz.

Soru: Şirkette 2010/Haziran’da bir pazarlamacı iş seyahatindeyken trafik kazası geçirdi ve yaklaşık yedi aylık rapor aldı. Fakat eski muhasebe müdürü durumu iş kazası olarak bildirmemiş. Şimdi geç de olsa bildirirsem müfettiş incelemesi veya para cezası olur mu? M. U.

Cevap: Değerli okurum, söz konusu iş kazasının en geç kazadan sonraki üç işgünü içinde SGK’ya bildirilmesi gerekiyordu. Ancak geç de olsa bildirin; bundan dolayı idari para cezası uygulanmaz. Fakat işçinin raporlu olduğu süreler için ödenen geçici iş göremezlik ödenekleri işverenden tahsil edilir. Siz bildirmeseniz bile işçinin şikayeti sonucu şirketiniz daha ağır sonuçlarla karşılaşabilir.

Soru: Özel bir okulda ders veren öğretmen, çalıştığı saat kadar ücret alıyor ve buna karşılık gelen gün kadar 4/a primi yatırılıyor. Seslendirme faaliyeti için gelir vergisi açılışı yapılacak. Sosyal güvenliği ne olmalı? Nuray Ç.

Cevap: 4/b’li (Bağ-Kur) sigortalılar için ay içinde kısmi prim ödeme imkanı yoktur. Bahsettiğiniz öğretmen, dilerse ay içinde 4/a’lı bildirildiği günleri 30 güne tamamlamak üzere isteğe bağlı prim ödeyebilir; bu primler de 4/a kapsamında değerlendirilir. Ancak 4/b’li olarak zorunlu sigortalılığı tercih ederse, her ay 30 gün üzerinden prim ödemesi gerekir.

Soru: 6111 sayılı Kanunun 38. maddesi ve Geçici 8. maddesinin uygulanması hakkında: Kamu kurumlarından alınan ihalelerde 5 puanlık indirim uygulanmayacak mı? Özel sektörden alınan ihalelerde devam ediyor mu? Hüseyin K. / SMMM

Cevap: Hüseyin Bey, 5 puanlık prim indirimi 6111 sayılı Torba Kanun öncesine kadar kamu kurumlarına karşı yüklenilen işler dahil bütün özel sektör işyerleri için uygulanıyordu. Ancak 6111 sayılı Kanunun 38. maddesiyle 5510 sayılı Kanunun 81. maddesine eklenen hükümle, 2886 ve 4734 sayılı Kanunlara istinaden yapılan alım ve yapım işlerine ilişkin işyerleri kapsam dışına çıkarıldı. Dolayısıyla 1 Mart 2011’den itibaren ihale konusu işyerlerinden bildirilen sigortalılar için 5 puanlık indirimden yararlanmak mümkün değildir.

Soru: Dosyamda 4447 sayılı Kanunun 7. maddesi gereği 2 işçi çalışmaktadır. Bu işçiler için teşvikten yararlanamayacağımız bildirildi. Ortalama personel sayımıza ilave olarak aldığımız ve şartları taşıyan personeller bu teşvikten yararlanamayacak mı? Serkan Bozkurt

Cevap: Serkan Bey, bahsettiğiniz teşvik uygulaması 5763 sayılı Kanunla getirilmiş olup uygulama süresi 30 Haziran 2010 itibariyle dolmuştur. Bu tarihe kadar işe alınan personel teşvik kapsamındadır; sonrasında işe başlattığınız sigortalılar için — diğer şartları taşısalar dahi — teşvikten yararlanma imkanı yoktur.

Soru: Çalışanlar ilk işe girişte Bölge Çalışma Müdürlüğü’ne bildirilmezse cezası var mıdır? Üç yıl önce işe başlatılmış ve halen çalışan bir kişinin bildirimi SGK’ya yapılmış fakat Bölge Çalışma’ya yapılmamışsa cezası var mı? H. Kahraman

Cevap: Sayın Kahraman, 5838 sayılı Kanunla yapılan düzenleme gereği 01.08.2009 itibariyle gerek işe girişlerde gerekse işten çıkarmalarda SGK’ya yapılan bildirimler Bölge Çalışma ve İŞKUR’a yapılmış gibi kabul edilmektedir. Yani sadece SGK’ya bildirmek yeterlidir. Bu tarihten önceki dönem için ceza size tebliğ edilmişse kamu alacağına dönüşmüştür ve ödemeniz gerekir; tebliğ edilmemişse bundan sonra da edilemez.